Kakav vazduh udišemo?


Vazduh je jedan od faktora okoliša s najvećim uticajem na ljudsko zdravlje. Vazduh ima presudan uticaj na kvalitet života, pa veliki interes javnosti za kvalitet vazduha je opravdan. U nekoliko gradova Bosne i Hercegovine kvalitet vazduha je, u posljednje vrijeme, značajno narušen.

Indeks kvaliteta vazduha u vrijednosti od 51 do 100 smatra se umjerenim, dok vrijednost od 301 do 500 se smatra veoma opasnim po zdravlje.

Federacija Bosne i Hercegovine

Prema posljednjim podacima o zagađenosti vazduha, u Sarajevu, Zenici, Kaknju i Goraždu izmjereni indeks kvaliteta vazduha iznosio je od 151 do 200, što znači da je vazduh nezdrav.

Da je situacija u glavnom gradu Bosne i Hercegovine alarmantna potvrđuju i podaci udruženja Eko akcija, prema kojima je u srijedu, u Sarajevu izmjerni indeks kvaliteta vazduha bio preko 300, što znači da je vazduh opasan po zdravlje cjelokupnog stanovništva.

Kvalitet vazduha u Sarajevu u zadnjih 7 dana prema podacima zrak.ekoakcija.org

“Stanje u Sarajevu je u srijedu naveče bilo na nivou “opasno” i to je nivo zagađenja koji može napraviti posljedice po zdravlje za cjelokupno stanovništvo. Mi to u Sarajevu imamo svake zime, ali je to posljedica višedecenijskog nerada, nema ograničenja, može se ložiti i voziti šta god”, ističu iz Udruženja za Oslobođenje.

U srijedu je, usljed povećanog zagađenja vazduha Kanton Sarajevo proglasio drugu epizodu “Upozorenje”.  Time je pokrenuta akcija osiguravanja protoka motornih vozila bez dužeg zadržavanja na glavnim raskrsnicama, zabranjeno je izvođenje grubih građevinskih radova, kao i održavanje organizovanih kulturnih i sportskih aktivnosti za mlađe od 18 godina, u cilju smanjenja kretanja i izlaganja stanovništva štetnim materijama.

Foto: nezavisne.com

Tokom proteklih mjeseci u Tuzli, Zenici, Kaknju i Goraždu nivo zagađenosti vazduha bio je nešto niži nego u Sarajevu, ali ipak 3-4 puta viši od propisanih vrijednosti. Dok je u Zenici i Živinicama dolazilo i do prekoračenja propisane vrijednosti koncentracija za sumprodioksid.

Zbog magle, tokom decembra nekoliko puta su otkazani letovi sa Međunarodnog aerodoroma u Sarajevu.

Republika Srpska

Siniša Cukut iz Instituta za građevinarstvo „IG“, za Nezavisne novine, ističe da je vazduh u Banjoj Luci, pored nepovoljnih vremenskih prilika i tekuće grijne sezone, u proteklih sedam dana bio u prvoj kategoriji po svim parmetrima, uz neznatna povremena odstupanja.

Prema podacima sa intrenet stanice Gradske uprave grada Banja Luka, posljednje značanije odstupanje zabilježeno je 21. decembra na osnovu rezultata mjerenja na lokacijama Paprikovac, Borik i Centar, kada je kvalitet vazduha bio u trećoj kategoriji, što znači da je vazduh prekomjerno zagađen gdje su prekoračene tolerantne vrijednosti  za jednu ili više zagađujućih materija.

Foto: mojkontakt.com

Kvalitet vazduha u Banjoj Luci tokom novembra bio je šest puta bolji nego u istom mjesecu 2016. godine, kada se najveći grad u Republici Srpskoj grijao na staru toplanu, koja je koristila mazut, pokazuje analiza gradskog Odjeljenja za komunalne poslove.

I u ostalim većim gradovima Republike Srpske kvalitet vaduha je okarakterisan kao umjereno zagađen sa povremenim odstupanjima.

Kako zagađenost vazduha utiče na zdravlje?

U Bosni i Hercegovini najveći zagađivači su domaćinstva koja se zagrijavaju na fosilna goriva i izduvni gasovi iz automobila, a izlaganje visoko zagađenom vazduhu može izazvati niz posljedica po zdravlje.

Foto: Anadolu Agency

Povećava se rizik od pojave respiratornih infekcija, srčanog udara, moždanog udara i raka pluća. Ustanovljena je veza između i kratkotrajne i dugotrajne izloženosti zagađenom vazduhu i bolestima srca. Više su izloženi oni koji su već bolesni, a djeca i stariji su više osjetljivi.

Procijenjeno je da svake godine bolesti uzrokovane zagađenim vazduhom ubijaju oko devet miliona ljudi – svaki šesti umrli  u svijetu. Od tog broja, oko 600.000 su djeca mlađa od pet godina. Prema procjenama Svjetske zdravstvene organizacije, po broju umrlih od bolesti izazvanih zagađenim vazduhom Bosna i Hercegovina je najgora u Evropi i druga zemlja u svijetu, iza Sjeverne Koreje.

Takođe, prema podacima Svjetske zdravstvene organizacije, Bosna i Hercegovina je prva u svijetu po smrtnosti djece zbog bolesti respiratornih organa.

Kako se zaštiti?

Među mjerama za smanjenje zagađenja vazduha preporučen je prelazak s fosilnih (ugalj i drva) na održive izvore energije (vjetar, sunce, plin), daljinsko grijanje, uvođenje legislative koja se odnosi na zabranu pušenja u javnim prostorima, jer i to doprinosi zagađenju vazduha.

Svim građanima, a posebno oboljelima od bolesti organa za disanje i srca, zatim starima, trudnicama i djeci se savjetuje da smanje i ograniče veća naprezanja tokom boravka na otovrenom, a u slučaju veće zagađenosti vazduha.

Na intrenet stranici udruženja Eko akcija moguće je pronaći informacije i savjete za ponašanje kada je vazduh “opasno” zagađen, dok iz Zavoda za javno zdravstvo FBiH svajetuju građanima da smanje kretanje na otvorenom i preporučuju da što više vremena provode na svježem vazduhu, prenosi Vijesti.ba.

Kako bi se zaštitili od štetnih materija koje su u ovo doba godine široko rasprostranjene u svim većim gradovima, stanovnici istih vrlo često koriste hirurške maske i tzv. respiratorne maske.

Kako se u svijetu rješava ovaj problem?

Kina važi za najmnogoljudniju zemlju svijeta koja se bori s velikim zagađenjem vazduha. U cilju rješavanja ovog problema neke od mjera koje je odobrio državni savjet su stroga kontrola industrija koje proizvode velike količine otpadnog zagađenja. Nove mjere podrazumijevaju i da u periodima velikog zagađenja lokalne vlade provode hitne mjere, poput ograničavanja saobraćaja ili emisija u fabrikama.

Velika Britanija je u Londonu zabranila loženje uglja i spustila nivo rijeke Temze za dva metra, da hladni vazduh otiče.

Foto: pixabay.com

Kako reći ne uslugama Toplane?
Let u zločin: Sila koja nam je slomila krila